PATRONAT HONOROWY NAD ZBÓJNICKIM SZLAKIEM

 
PATRONI MEDIALNI NAD PROJEKTEM ZBÓJNICKI SZLAK
Wydawnictwa i Magazyny Turystyczne:










Uczelnie Wyższe: Turystyczne
portale internetowe:

Miasta:
Media:





Regionalne organizacje:
 














Powiaty:
Instytuty turystyki: Izby turystyki:
Euroregiony:
Narodowe Organizacje Turystyczne:
Regionalne Organizacje Turystyczne:

FIRMY



WSPÓŁPRACA
NA ZBÓJNICKIM SZLAKU BEZPIECZEŃSTWO ZAPEWNIAJĄ



OGLĄDAJ NAS W
PISZĄ O NAS










CZERWONY KLASZTOR I ZBÓJNICKIE ULTIMATUM

ZBÓJNICKA CIEKAWOSTKA

ZBÓJNICKI LIST

W archiwum w Bardiowie na Słowacji zachował się swoistego rodzaju średniowieczny list zbójników, skierowany do Bardiowa, a będący wypowiedzeniem przez grupę zbójników wojny temu miastu za to, że ci powiesili czterech ich współbraci. Grozili Bardiowowi zemstą na jego mieszkańcach, jeśli do trzech tygodni nie otrzymają 400 florenów. Okup ten miasto miało złożyć bądź w klasztorze w Mogile pod Krakowem, bądź u kartuzów w Lechnicy na Spiszu (tzw. Czerwony Klasztor). Na dole dokumentu widać po lewej stronie szubienicę z powieszonymi, i napisami nad nimi, że byli niewinni. Autorzy tego dziwnego listu pod jego treścią nakreślili też szablę, miotłę, ogień, rusznicę oraz nazwy sześciu miejscowości: Orawy, Murania, Dunajca, Sanoka, Rymanowa i Przemyśla. Pod każdą z tych nazw widać wypaloną dziurę. Nakreślone przedmioty miały symbolizować rodzaj zemsty na bardiowskich mieszczanach. Na samym dole dokumentu, w miejscu gdzie zazwyczaj wisi lub jest odciśnięta pieczęć wystawcy, zbójcy przywiązali niewielką miotłę.

Na północny wschód od Spiskiej Starej Wsi, w pobliżu miejscowości Czerwony Klasztor leży najbardziej niezwykły zabytek Pienin, malowniczo położony u wylotu przełomu Dunajca, w cieniu masywu Trzech Koron górującego po drugiej stronie Dunajca, zespół klasztorny, tzw. Czerwony Klasztor. Czerwony Klasztor jest doskonałym punktem wypadowym w słowacką część Pienin. O Czerwonym Klasztorze opowiada wiele legend, które niejednokrotnie mają związek z tematyka zbójnicką. Z Polski do Czerwonego Klasztoru można obecnie łatwo dostać się przerzuconą ponad nurtem Dunajca drewnianą kładką, bądź idąc - lub jadąc rowerem - wzdłuż przełomu Dunajca od przejścia granicznego w Szczawnicy słynną Drogą Pienińską. Bardziej zaawansowanym turystom można zaproponować wycieczkę na widokowy grzbiet Płaśni. Nie lada atrakcją jest spływ Dunajcem. Jego początek może być zorganizowany w samej Spiskiej Starej Wsi, w przysiółku Majerze (Majere) lub przy Czerwonym Klasztorze, a koniec ma miejsce na przystani koło schroniska Pieniny w Leśnicy, gdzie istnieje możliwość zorganizowania pikniku z tradycyjną muzyką góralską i regionalnymi potrawami.

CZERWONY KLASZTOR

Czerwony Klasztor (słow. ČervenĂ˝ KlĂĄĹĄtor) – miejscowość w powiecie Kieżmark, w kraju preszowskim na Słowacji. Usytuowany jest nad rzeką Dunajec, w ciasnej dolinie przy ujściu Lipnika, zwanej Doliną św. Antoniego. Od wschodu wznosi się należąca do Pienin Klasztorna Góra (657 m), od zachodu Klasztorna Górka (539 m) znajdująca się już w Magurze Spiskiej. Do miejscowości tej należą również dwie dawniej samodzielne osady: Szwaby Niżnie (słow. NižnĂŠ Ĺ vĂĄby) i Śmierdzonka (słow. Smerdžonka, po II wojnie światowej zmieniona na ČervenĂ˝ KlĂĄĹĄtor-kĂşpele), której nazwa pochodzi od źródła mineralnego o silnym zapachu siarkowodoru. Dojechać można drogą od dawnego przejścia granicznego w Niedzicy przez Starą Wieś Spiską, Czerwony Klasztor i Wielki Lipnik, doprowadzająca do miejscowości Hniezdne, gdzie krzyżuje się z drogą krajową nr 77 (do miejscowości Stara Lubowla lub SpiĹĄskĂĄ BelĂĄ). Ze Sromowiec Niżnych przez Dunajec przerzucona jest kładka dla pieszych i rowerzystów. Pieszo lub rowerem można również dostać się tędy spacerową Drogą Pienińską ze Szczawnicy (zakaz wjazdu pojazdów).

Miejscowość znana jest przede wszystkim z dawnego klasztoru kartuzów i kamedułów – Czerwonego Klasztoru. Został on ufundowany przez węgierskiego magnata Kokosza Berzewiczego w 1319. Fundacja ta była częścią kary, jaka miał ponieść za zabicie Chyderka z rodu Gyorgów (za karę miał ufundować 6 klasztorów oraz zamówić w nich 4 tys. mszy). Znajdujący się na terenie klasztoru gotycki kościół pod wezwaniem św. Antoniego pochodzi z lat 1360–1400, rozbudowywany w latach 1496–1506. Miejscowość Czerwony Klasztor powstała w 1948 z połączenia wsi Niżne Szwaby i Śmierdzonka oraz osady Czerwony Klasztor wraz z najbliższą okolicą.

Czerwony Klasztor (niegdyś - Lechnicki Klasztor), założony przy dawnej handlowej drodze z Węgier do Polski przez bród na Dunajcu przez magistra Kokosza Berzeviczy w r. 1319, jako orzeczone w 1307 r. sądownie zadośćuczynienie za popełnione morderstwo na Fryderyku z Hrchowa, wg niepotwierdzonych źródeł na miejscu pustelni istniejącej już w XI w. Kokosz podarował wtedy m.in. część swego majątku we wsi Lechnica na rzecz kartuzów z Klasztoriska w Słowackim Raju. Drewniane początkowo zabudowania w 1360 r. zostały zastąpione przez budynki z cegły i kamienia, wzniesione w gotyckim stylu. Nazwa klasztoru pochodzi od koloru nieotynkowanych początkowo ścian. W XIV w. kompleks gmachów składał się z jednonawowego kościoła z dwiema kaplicami bocznymi, zabudowań klasztornych i gospodarczych.

W latach 1431-33 klasztor został zniszczony przez husytów. Maruderzy armii JĂĄna Jiskry - bratrzycy - założyli w pobliskich Haligowcach umocniony obóz, a według podania na pamiątkę jednego z ich wodzów - Petera Aksamita - jedna z jaskiń do dziś nazywa się Aksamitką. Wygnani zakonnicy powrócili nad Dunajec dopiero w 1462 r. Wtedy wybudowano nowy refektarz, z interesującą polichromią, a cały teren otoczono murem obronnym. W 1563 r. kartuzi przenieśli się do Polski i opuścili na zawsze klasztor, który potem przez półtora wieku zmieniał właścicieli (Thőkőlyowie, HorvĂĄthowie, RĂĄkóczy) i w większości stał pusty.

W 1699 r. teren i budynki klasztorne kupił biskup Nitry Ladislav MaťaĹĄovskĂ˝ i przekazał je kamedułom, którzy osiedli w Czerwonym Klasztorze w 1711 r. Poza działalnością kontemplacyjną, zajmowali się oni nauką i sztuką. Z tego czasu pochodzą wspaniałe dzieła księgarskie, a także sławne postacie dwóch mnichów, którzy rozsławili szeroko Czerwony Klasztor Romualda Hadbavnego i brata Cypriana. Pierwszy z nich w 1763 r. ułożył pierwszy słownik łacińsko-słowacki (Sylabus latino-slavonicus) i przełożył na słowacki Pismo Święte. Drugi znany jest szczególnie w Polsce. Naprawdę nazywał się Franz Ignatz Jäschke i pochodził z Polkowic na Śląsku. Był lekarzem i botanikiem, a poniekąd także wynalazcą. Działał w klasztorze od 1756 r. Jego największym dziełem jest dobrze zachowany do dziś zielnik, w którym zgromadził blisko trzysta okazów roślin z Pienin i Tatr, zaopatrując je w podpisy w języku greckim, łacińskim, niemieckim, polskim i słowackim. Według legendy, był także konstruktorem aparatu do latania, czegoś w rodzaju lotni, na której latał jakoby ze szczytu Trzech Koron, według jednej wersji docierając nawet do Morskiego Oka w Tatrach. Ani kroniki klasztorne, ani osobiste zapiski Cypriana nie potwierdzają jego zainteresowań awiatyką.

W 1782 r. w ramach reformy cesarza Józefa II rozwiązano zakon i klasztor opustoszał. Wielką bibliotekę (głównie dzieła polskie) i archiwum przeniesiono do Pesztu, a naczynia liturgiczne i część wyposażenia kościoła sprzedano polskiej Muszynie. W 1820 r. budynki podarowano biskupstwu greckokatolickiemu w Preszowie, ale nie były należycie wykorzystywane. Upadek klasztoru przyspieszył pożar w 1907 r. Mocno zniszczone zabudowania przeszły na własność państwa i po częściowej odbudowie mieściła się tu dyrekcja PIENAPu i schronisko turystyczne. Tutaj właśnie w 1932 r. powołano pierwszy międzynarodowy - polsko-słowacki - park natury w Pieninach. Remont zabytku rozpoczęto w 1938 r., a generalną rekonstrukcję przeprowadzono w latach 1956-1974, po czym część budynków przeznaczono na muzeum, a część na cele oświatowe ("zielona szkoła" - ĹĄkola w prirode). Znajduje się tu także dyrekcja słowackiego Pienińskiego Parku Narodowego.

Kościół katolicki św. Antoniego z połowy XIV w., gotycki, jednonawowy, ze sklepieniem krzyżowym, z dwiema bocznymi kaplicami, chór arkadowy na dwóch słupach. Wnętrze barokowe. Główny ołtarz z 1749 r. jest dziełem D.Riesmayera. Polichromia mistrzów włoskich z 1747 r. Na oparciach ław malowidła przedstawiające sceny z życia klasztornego, w tym pejzaże pienińskie. Barokowa wieża oddzielona od kościoła, dostawiona do domu przeora.

Figura św. Antoniego z 1768 r., usytuowana na brzegu Dunajca pod grupą lip, które są pomnikiem przyrody.

MUZEUM:

Czerwony Klasztor, 056 06 ČervenĂ˝ KlĂĄĹĄtor, tel. +421-964-2455. Oddział Wschodniosłowac­kiego Muzeum w Koszycach. Wejścia o pełnych godzinach, w sezonie letnim (maj - wrzesień) od wtorku do soboty od 900 do 1700, w niedziele 900-1300.

Ekspozycja udostępniona w 1993 r. po rekonstrukcji obiektu. Obejmuje obecnie część klasztoru, jeden z dwóch zachowanych domków zakonników oraz ruiny domu przeora. Wstępna część zapoznaje ogólnie z Zamagurzem Spiskim i Pieninami, następnie w budynkach klasztornych poznajemy dzieje Czerwonego Klasztoru, na tle historii północnego Spisza. Dzieła sztuki i naczynia liturgiczne pochodzą z XVI-XVIII w., prezentowana jest także kopia słownika łacińsko-słowackiego i słowacki przekład biblii, wykonane przez zakonnika R.Hadbavnego. W domku przeora udostępnione wykopaliska archeologiczne. Jeden z domków zakonnych przeznaczono na ekspozycję dawnej medycyny, nazywaną celą brata Cypriana, z laboratorium do produkcji leków. Obok w przydomowym ogrodzie hodowane są lecznicze rośliny z terenu Pienin.

TURYSTYKA

Miejscowość jest centrum turystycznym. Przy zespole klasztornym znajduje się restauracja, bufety, sklepy z pamiątkami. Obok niego dobrej klasy autocamping z polem namiotowym, na którym w czerwcu odbywa się festiwal ZamagurskĂŠ folklornĂŠ slĂĄvnosti. Nad Dunajcem jest przystań flisacka, z której przez Przełom Dunajca spływają tratwy i pawilon PIENAP-u. W miejscowości funkcjonowało (do grudnia 2007) piesze przejście graniczne z polskimi Sromowcami Niżnymi, otwarte w 1998, a od sierpnia 2006 możliwe dzięki wybudowanej wiszącej kładce. Na Dunajcem rośnie 15 starych lip, które w 1972 uznane zostały za pomniki przyrody, ich wiek wynosi 200-350 lat.

SZLAKI TURYSTYCZNE

¡         czerwony: Czerwony Klasztor – Przełęcz pod Klasztorną Górą – Płaśnie – przełęcz Pod Płaśniami – Aksamitka – Przełęcz pod Tokarnią – Wielki Lipnik. 3.15 h, ↓ 2.45 h

¡         niebieski: Czerwony Klasztor – Przełęcz pod Klasztorną Górą – przełęcz Limierz – Leśnica. 1:45 h, ↓ 1.35 h

¡         żółty: Droga Pienińska – przełęcz Limierz. 50 min, ↓ 35 min.

¡         czerwony pieszy i rowerowy (Droga Pienińska): Czerwony Klasztor – Szczawnica. Pieszo ok. 2:30 h w jedną stronę. Od szlaku odgałęziają się inne szlaki.

Czarodziejska moc kierpców Janosika

Na Orawie żyła stara góralka Maryna.

Ludzie uważali, że jest czarownicą. Mówiono nawet, że ma kontakty z diabłem, a i złe duchy przepędza z chałup, leczy ludzi czarodziejskimi ziołami. Maryna nie gazdowała, na polach zbierała zioła. A z diabłem spotykała się na Babiej Górze.

W tamtych stronach zbójował Janosik - stamtąd chodził na Liptów.

Janosik dobrze znał Marynę z Orawy. Jeśli zachorował, to szedł po poradę do Maryny.

Zbójnicy przekazywali zioła czarodziejskie i mnichom z czerwonego Klasztoru w Pieninach. Oni z kolei dawali Marynie lekarstwa, które sami wytwarzali. Oczywiście zbójnicy nic nie wspominali mnichom o kontaktach Maryny z diabłem. Maryna była dobrą czarownicą, lubiła zbójników, bo pomagali ludziom. Była też wdzięczna za leki, które otrzymywała od mnichów. Czarownica postanowiła Janosikowi podziękować za jego dobroć.

—Janosiku, masz tu kierpce i pas. One są zaczarowane i mają niezwykłą moc. Jak będziesz w niebezpieczeństwie - to skorzystaj z ich siły. Kierpce poniosą cię jak wiatr, a pas doda ci siły
-  rzekła czarownica.

Janosik podziękował Marynie za otrzymane dary i postanowił spróbować ich właściwości. Przypiął pas, założył kierpce.

Na polanie rosło drzewo. Czy potrafię je wyrwać? - pomyślał Janosik.

Podszedł do drzewa i bez większych kłopotów wyrwał je i odrzucił kilkaset metrów dalej. Jestem znacznie silniejszy, jak mam pas od Maryny. A kierpce dadzą mi nowych sił? Muszę spróbować - postanowił Janosik.

Stanął na pagórku nad Dunajcem. Rozpędził się nieco, skoczyłâ€Ś i za moment znalazł się na drugim brzegu! Janosik wracał zadowolony do siedziby zbójników. Przy drodze zobaczył chłopów, którzy usiłowali wydobyć konny wóz ze skarpy. Chłopi mordowali się ogromnie, bo wóz był załadowany kamieniami z rzeki. Trzeba najpierw wyładować kamienie, innego sposobu nie ma - postanowili chłopi.

—  Ja spróbuję wam pomóc - odezwał się Janosik.

—  Wiemy, że jesteś bardzo silny, ale nie dasz rady - odpowiedzieli chłopi.

Janosik miał przypięty pas i bez większego wysiłku wóz wyciągnął. Chłopi nie mogli się nadziwić niezwykłej sile Janosika. Jest silniejszy niż mówią - gadali chłopi. Odtąd, gdy Janosik był w opałach, zawsze korzystał z czarodziejskiej mocy kierpców i pasa.

Opracowując projekt „Szlak Zbójników Karpackich” skorzystano z blisko 1000 źródeł dotyczących zbójnictwa karpackiego, które znajdują się tutaj. Kliknij!

 

PATRONAT NAD SZLAKIEM ZBÓJNIKÓW KARPACKICH SPRAWUJE

ŁAP-POL (Dystrybutor wędlin tradycyjnych)

oraz

FIRMA JANTOŃ S.A., Sp. K (producent win Zbójeckie Grzane)

 



"Zbójnicki Szlak" zosta3 wybrany najlepszym produktem turystycznym w najwiekszym projekcie
szkoleniowo-doradczym dla polskiej bran?y turystycznej. Projektowi patronowali:
do góry
2009-2012 © Zbójnicki Szlak Leszek M3odzianowski






POLECAMY

e-beskidy

Beskidy, noclegi, mapy,
kamery, og3oszenia, forum

karpackie-zboje

Napady ZBÓjnickie, wesela,
biesiady, kuligi, integracja

ulica-hafciana

Haft komputerowy, naszywki,
odzie? reklamowa

apter

Trekking w Alpach, Urlop
w górach, narty w Dolomitach


fundacja

Góralskie prelekcje, ZBÓjnicki questing,
towarzystwo naukowe, ZBÓjnicka biblioteka

karpacki-gazda

Przewodnik beskidzki, pilot wycieczek,
kierownik kolonii, Beskidy, —ywiec



Projekt „SZLAK ZBÓJNIKÓW KARPACKICH” FIRMY ZBÓJNICKI SZLAK LESZEK MŁODZIANOWSKI, a w szczególnoœci prezentowane koncepcje, pomysły i rozwišzania na mocy ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych z dn. 04.02.1994 r. Dz. U. nr 24 poz. 83 stanowiš własnoœć autora. Projekt ZBÓJNICKI SZLAK ani żadna z jego częœci nie może być w żaden sposób kopiowana, powielana, dystrybuowana bez pisemnej zgody autora.


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

OPRAWE FOTO/VIDEO PODCZAS ZBÓJNICKICH IMPREZ INTEGRACYJNYCH SPRAWUJE FIRMA MTUR Media + Turystyka

Zbójnickiszlak.pl Tel - (+48) 609 789 879, E-mail - info@zbojnickiszlak.pl