PATRONAT HONOROWY NAD ZBÓJNICKIM SZLAKIEM

 
PATRONI MEDIALNI NAD PROJEKTEM ZBÓJNICKI SZLAK
Wydawnictwa i Magazyny Turystyczne:










Uczelnie Wyższe: Turystyczne
portale internetowe:

Miasta:
Media:





Regionalne organizacje:
 














Powiaty:
Instytuty turystyki: Izby turystyki:
Euroregiony:
Narodowe Organizacje Turystyczne:
Regionalne Organizacje Turystyczne:

FIRMY



WSPÓŁPRACA
NA ZBÓJNICKIM SZLAKU BEZPIECZEŃSTWO ZAPEWNIAJĄ



OGLĄDAJ NAS W
PISZĄ O NAS










RÓŻEMBERK, JANOSIKOWA CZAPKA, GALERIA LUDOVITA FULLI, LUDROVA

Różemberk jest kolejnym miejscem na SZLAKU ZBÓJNIKÓW KARPACKICH. Na szlaku znalazł swoje miejsce z kilku powodów. Po pierwsze w tutejszym Muzeum można zobaczyć oryginalną Janosikową czapkę - kłobuk.

Kłobuk – nakrycie głowy. W języku staropolskim kłobuk oznaczał kapelusz, obecnie słowo to odnosi się do dwóch różnych nakryć głowy: miękki filcowy kapelusz noszony przez górali oraz nakrycie głowy duchownych prawosławnych i greckokatolickich. Kłobuk – miękki, pilśniowy kapelusz będący często elementem męskiego stroju ludowego, zwykle mianem tym określa się czarne kapelusze górali podhalańskich, ale także nakrycia głowy innych górali karpackich (np. Hucułów) oraz mieszkańców innych regionów. Niekiedy także niektóre kobiece nakrycia głowy. W okresie międzywojennym kłobuki były częścią munduru reprezentacyjnego oddziałów polskiej piechoty górskiej. Obecnie noszą go oddziały reprezentacyjne strzelców podhalańskich.

czapka janosika jest wysoka na 15 cm, u góry i u dołu złotymi i srebrnymi koronkami obszywana, środkiem ciągnie się pasek z morskimi muszelkami. Oprócz tego biegnie zdobienie z błyszczących guzików i czterolistnych koniczynek. Ze spodu podszyta czerwonym suknem.

W muzeum wyróżnić można ekspozycje stałe: geologia, paleontologia, botanika, zoologia, archeologia, feudalizm i cechy, etnografia, sztuka sakralna, historia Liptowa w latach 1848 -1945, życie i dzieło A. Hlinki, historia produkcji papieru, wystawa historyczna.

 

Muzeum Liptowskie Rużomberk (LiptovskĂŠ mĂşzeum Ružomberok)

Nåmestie Š. N. Hýroťa 10

034 50 Ružomberok

http://www.liptovskemuzeum.sk/index/

 

 

RUŻOMBERK (słow. Ružomberok) – miasto powiatowe w środkowej Słowacji, w kraju żylińskim, w historycznym regionie Liptów.

Pójdziem, chłopcy, zbijać, kraść,

Pójdziem w orli szlak! Hej!

Posiejemy strach! Hej!

Zatrwoży się Lach,

Liptak skrzydła stuli,

Jak trafion od kuli

 

Rużomberk leży na wysokości 496 m n.p.m. w Kotlinie Liptowskiej, u ujścia Revucy do Wagu, między pasmami górskimi Gór Choczańskich na północy, Wielkiej Fatry na południowym zachodzie i Niżnych Tatr na południowym wschodzie. Liczba mieszkańców miasta wynosi 30 417 osób.

Z wykopalisk wiadomo, że okolice Rużomberka są zamieszkane nieprzerwanie już od epoki brązu. Sam Rużomberk został założony w XIII wieku przez Słowian, po czym na początku XIV wieku osiedlili się tu koloniści niemieccy (od nich pochodzi nazwa miasta – niemiecki Rosenberg stał się słowackim Ružomberokiem). Prawa miejskie Rużomberk otrzymał w 1318 r. W XIV wieku miasto otrzymywało kolejne przywileje. Jego wzrost wynikał głównie z położenia miasta na skrzyżowaniu szlaków handlowych, którymi biegną dzisiejsze drogi. Zbójnictwo nie mogło by się rozwijać bez traktów handlowych, którymi podróżowali kupcy i inni bogaci mościpankowie. Dlatego miasta na skrzyżowaniu traktów handlowych były najbardziej narażone na zbójeckie napady. W 1433 r. miasto zostało spalone przez husytów. W 1729 r. powstało tu gimnazjum pijarskie. Od swego powstania aż do likwidacji feudalizmu w połowie XIX wieku Rużomberk należał do dominium zamku Likawa (słow. Likava). Miasto było ośrodkiem zróżnicowanego rzemiosła. W XVIII wieku w Rużomberku powstał pierwszy zakład przemysłowy – papiernia. Pod koniec XIX wieku zbudowano tu również fabrykę płótna. Powstało również wiele innych przedsiębiorstw przemysłowych i finansowych. W efekcie Rużomberk stał się największym ośrodkiem przemysłowym i finansowym ziem słowackich.

Hejże, chłopcy, hej!

Z wirchów, hal i kniej!

Wyszły na polany

Liptowskie barany:

Do liptowskich trzód

Kany droga? Kany?

Kany idzie perć —

Przez życie czy śmierć?…

 

W XIX wieku Rużomberok stał się jednym z głównych ośrodków słowackiego odrodzenia narodowego – powstał tu Bank Słowacki (SlovenskĂĄ banka), wychodziło tu słowackojęzyczne czasopismo Hlas. 27 października 1907 r. w Rużomberku doszło do rozruchów i interwencji węgierskiej policji przeciwko Słowakom, którzy chcieli, by nowo wybudowany kościół poświęcił ks. Andrej Hlinka, tutejszy proboszcz, pochodzący z Černovej – później wybitny słowacki polityk narodowy. Zastrzelono 15 demonstrujących, było wielu rannych, wiele osób skazano na więzienie. Zdarzenie to nabrało rozgłosu w świecie jako ilustracja konfliktów narodowościowych w ówczesnych Węgrzech. W latach międzywojennych w mieście nadal rozwijał się przemysł. W 1944 r. Ružomberk objęło Słowackie Powstanie Narodowe, podczas którego partyzanci na kilkanaście dni opanowali miasto.

Juz w Liptowie wyzwaniajom,

Janosika łapać majom.

Juz w Liptowie wyzwonili,

Janosika ułapili.

Ułapili go i wiedom,

Trzy dziewcątka przy nim idą.

 

Dzisiejszy Rużomberk to nadal ośrodek przemysłowy, choć w ostatnich dziesięcioleciach rośnie rola miasta jako ośrodka turystyki. Od 1 lipca 2000 r. w mieście istnieje Uniwersytet Katolicki, którego rektorem 23 kwietnia 2008 r. został Polak ks. prof. Tadeusz Zasępa. Działa tu Muzeum Liptowskie, założone w 1912 r., prezentujące dzieje i kulturę Liptowa.

Do najważniejszych zabytków Rużomberka należą:

¡         gotycko-renesansowy kościół pw. świętego Andrzeja z XVI wieku z mauzoleum ks. Andrzeja Hlinki z 1938,

¡         barokowy zespół klasztoru i gimnazjum pijarów z kościołem z 1806,

¡         wczesnogotycki kościół pw. Wszystkich Świętych w dzielnicy Kut,

¡         gotycki zamek świętej Zofii z XIV wieku, przebudowywany w XVI i w XVIII wieku,

¡         VlkolĂ­nec, dawna samodzielna wioska, obecnie rezerwat architektury drewnianej, wpisany na listę dziedzictwa UNESCO,

¡         synagoga z 1880.

Wszystkim miłośnikom tematyki zbójnickiej polecamy odwiedzenie wspaniałej galerii, w której prezentowane są niesamowicie cenne malowidła Ludovita Fulli przedstawiające Janosika.

CHCESZ WIEDZIEĆ WIĘCEJ?

Kim był zbójnik Janosik

Galeria ĽudovĂ­ta Fulli

Odrębna filia Słowackiej Galerii Narodowej w Ružomberku powstała jako dostojne stanowisko, gdzie przechowywano i prezentowano słowacką sztukę modernistyczną, artysty narodowego, uhonorowanego Grand Prix na Światowej Wystawie w Paryżu w 1937 r. ĽudovĂ­ta Fulli (1902 - 1980).

Galeria została stworzona na podstawie decyzji Ministerstwa Kultury według projektu architekta M. KusĂŠgo (1964 - 1965), który opracował architekt Ĺ . Hatala. Koncepcja architektoniczna powstała poprzez nałożenie na siebie dwóch prostopadłościanów różnej długości. Przy czym spodnia część miała służyć jako pomieszczenia składowe i mieszkalne podczas życia artysty, a górne na ekspozycje.

Galerię udostępniono w 1969 r. W latach 80-tych przebudowano pomieszczenia całego obiektu, który oddaje reprezentatywny pogląd na dzieło malarskie, a współcześnie odbywają się tu mniejsze wystawy i programy kulturalne dla szerokiej publiczności.

Kontakt:

GalĂŠria L. Fullu, MakovickĂŠho l, 034 01 Ružomberok

Tel.: 044/4303592, 43 24 868

fax: 044/43 24 868

e-mail: ruzomberok@sng.sk

 

 

Szczególny typ Janosika zrośniętego z prostym ludem, jego kulturą i tradycjami został stworzony przez malarza ĽudovĂ­ta Fullę. Na obrazie olejnym z 1955 r. Ľ. Fulla umieścił Janosika pośród prostych ludzi, ich pracy, radości i kłopotów. Wyobraził go jako nieśmiertelnego bajkowego bohatera, wręcz bohatera narodowego, któremu bez trudu udaje się uniknąć tragicznego zakończenia życia. Dzięki specyficznym, użytym przez autora środkom wyrazu artystycznego - urozmaiconej, radosnej palecie kolorów i fantazyjnej, nieskrępowanej kanonami kompozycji, Janosik w twórczości L. Fulli zyskał mityczną postać. Innym wybitnym obrazem przedstawiającym Janosika jest obraz: JĂĄnoĹĄĂ­k na bielom koni 1948.

ĽudovĂ­t Fulla (1902 - 1980) - jest jednym z tych, którzy swą działalnością stworzyli podstawy współczesnej słowackiej sztuki. Jest on znany głównie ze swej malarskiej twórczości, lecz zajmował się także grafiką, ilustracjami, scenografią i dekoracjami. Na początku swej działalności, podobnie jak i cała generacja ówczesnych artystów, czerpał inspirację z krajowej sztuki socjalno-krytycznej. Jego droga artystyczna staje się bardziej wyrazista z końcem lat dwudziestych, kiedy to pokusił się o połączenie artystycznego postrzegania świata ze słowacką tradycją i folklorem. W latach 1930-1932 wraz z MikulĂĄĹĄem Galantom był autorem SĂşkromnĂ˝ch listov, które były pierwszym, jednoznacznie sformułowanym manifestem artystów w historii słowackiej sztuki. W tym właśnie czasie twórczość Fulla przestaje być anonimowa, a sam artysta zaczyna reagować w niej na kubizm, oraz na dzieła Paula Kleea i Marca Chagalla. Z drugiej strony ĽudovĂ­t inspirował się różnorodną, aczkolwiek prostą sztuką ludową: od ikonopodobnych obrazów do dziecięcych rysunków na szkle. Pod koniec lat trzydziestych Fulla poświęcił się grafice, tworząc obszerny cykl drevorezov, które otwarły nowy rozdział we współczesnej słowackiej grafice. Znaczenie dzieła ĽudovĂ­ta Fulla jest ogromne i do dziś aktualne przede wszystkim dlatego, gdyż był on pierwszym artystą współczesnej słowackiej sztuki, który ukazał, iż twórczość i kultura ludowa jest na tyle żywa i ekspresywna, że za jej pomocą można interpretować świat człowieka - Słowaka, ogarniając zarazem tradycję i współczesność. W roku 1966 malarz podarował państwu swoje największe dzieła i w ten sposób w roku 1969 powstała Galeria ĽudovĂ­ta Fulla w Ružomberku.

 

Na SZLAKU ZBÓJNIKÓW KARPACKICH warto odwiedzić miejscowość Ludrową, która znajduje się kilka km od Rużomberka. W miejscowości tej dość często gościł sam Janosik!

 

ZBÓJNICKA CIEKAWOSTKA:

 

Janosik w Ludrovej koło Ruzemberka

 

LudrovĂĄ - wieś i gmina na Słowacji w powiecie Rużomberk, położona ok. 5 km na południowy wschód od miasta Rużomberk, w obniżeniu u ujścia Doliny Ludrowskiej do Kotliny Liptowskiej u podnóża Tatr Niżnych. Mieszka tu ok. 950 osób (stan z roku 2005). Na terenie wsi zlokalizowany jest zabytkowy gotycki Kościół pw. Wszystkich Świętych (Kostol VĹĄech SvätĂ˝ch). Działa tu kilka pensjonatów, przez co LudrovĂĄ służy turystom jako baza noclegowa do pieszych wędrówek w góry. Kilka razy dziennie do wsi dojeżdża autobus z Rużomberka.

 

CHCESZ WIEDZIEĆ WIĘCEJ?

 

Legenda o Janosiku – Kara za niegościnność

 

 

 

Wszystkim miłośnikom „ZBÓJÓW” gorąco polecamy udanie się do innych miejscowości, które ściśle związane są ze zbójnicka tradycją.

 

Zachęcamy do zwiedzenia:

 

¡         Muzeum Etnograficzne LiptovskĂ˝ HrĂĄdok (NĂĄrodopisnĂŠ mĂşzeum LiptovskĂ˝ HrĂĄdok)

¡         Muzeum – Skansen Wsi Liptowskiej w Pribylinie (MĂşzeum liptovskej dediny v Pribyline)

¡         Dom Chłopski (RoľnĂ­cky dom) VlkolĂ­nec

¡         Zamek Hrad Likava.

 

Opracowując projekt „Szlak Zbójników Karpackich” skorzystano z blisko 1000 źródeł dotyczących zbójnictwa karpackiego, które znajdują się tutaj. Kliknij!

 

PATRONAT NAD SZLAKIEM ZBÓJNIKÓW KARPACKICH SPRAWUJE

ŁAP-POL (Dystrybutor wędlin tradycyjnych)

oraz

FIRMA JANTOŃ S.A., Sp. K (producent win Zbójeckie Grzane)

 



"Zbójnicki Szlak" zosta3 wybrany najlepszym produktem turystycznym w najwiekszym projekcie
szkoleniowo-doradczym dla polskiej bran?y turystycznej. Projektowi patronowali:
do góry
2009-2012 © Zbójnicki Szlak Leszek M3odzianowski






POLECAMY

e-beskidy

Beskidy, noclegi, mapy,
kamery, og3oszenia, forum

karpackie-zboje

Napady ZBÓjnickie, wesela,
biesiady, kuligi, integracja

ulica-hafciana

Haft komputerowy, naszywki,
odzie? reklamowa

apter

Trekking w Alpach, Urlop
w górach, narty w Dolomitach


fundacja

Góralskie prelekcje, ZBÓjnicki questing,
towarzystwo naukowe, ZBÓjnicka biblioteka

karpacki-gazda

Przewodnik beskidzki, pilot wycieczek,
kierownik kolonii, Beskidy, —ywiec



Projekt „SZLAK ZBÓJNIKÓW KARPACKICH” FIRMY ZBÓJNICKI SZLAK LESZEK MŁODZIANOWSKI, a w szczególnoœci prezentowane koncepcje, pomysły i rozwišzania na mocy ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych z dn. 04.02.1994 r. Dz. U. nr 24 poz. 83 stanowiš własnoœć autora. Projekt ZBÓJNICKI SZLAK ani żadna z jego częœci nie może być w żaden sposób kopiowana, powielana, dystrybuowana bez pisemnej zgody autora.


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

OPRAWE FOTO/VIDEO PODCZAS ZBÓJNICKICH IMPREZ INTEGRACYJNYCH SPRAWUJE FIRMA MTUR Media + Turystyka

Zbójnickiszlak.pl Tel - (+48) 609 789 879, E-mail - info@zbojnickiszlak.pl