PATRONAT HONOROWY NAD ZBÓJNICKIM SZLAKIEM

 
PATRONI MEDIALNI NAD PROJEKTEM ZBÓJNICKI SZLAK
Wydawnictwa i Magazyny Turystyczne:










Uczelnie Wyższe: Turystyczne
portale internetowe:

Miasta:
Media:





Regionalne organizacje:
 














Powiaty:
Instytuty turystyki: Izby turystyki:
Euroregiony:
Narodowe Organizacje Turystyczne:
Regionalne Organizacje Turystyczne:

FIRMY



WSPÓŁPRACA
NA ZBÓJNICKIM SZLAKU BEZPIECZEŃSTWO ZAPEWNIAJĄ



OGLĄDAJ NAS W
PISZĄ O NAS










ALEJA ZBÓJNIKÓW W WĘGIERSKIEJ GÓRCE

Węgierska Górka – wieś gminna w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego. Miejscowość, położona na zboczach Beskidu Śląskiego i Beskidu Żywieckiego niedaleko Żywca, jest siedzibą gminy Węgierska Górka. Przez Węgierską Górkę przepływa rzeka Soła. Pierwsze wzmianki o Węgierskiej Górce sięgają roku 1477, wtedy to dochodzi do zatargów granicznych między królem Polski Kazimierzem Jagiellończykiem, a królem Węgier Maciejem Korwinem. Mówi o tym legenda: Węgrzy, którzy mieli wielki apetyt na Żywiecczyznę, aby nie popełnić krzywoprzysięstwa, świadczyli, że im jest przynależna ziemia, na której klęczą (po uprzednim uzupełnieniu nogawic ziemią z Węgier), rzeczywiście klęczeli na ziemi węgierskiej. Fortel ten się nie udał, a z ziemi z nogawic spodni usypano „górki"”- stąd, według legendy, wywodzi się nazwa Węgierska Górki. W 1706 roku Franciszek Wielopolski założył u ujścia Żabnicy do Soły folwark lokowany na gruntach wsi Cisiec i nazwał go Węgierską Górką. Huta w Węgierskiej Górce w 1914 rokuW 1838 roku Adam Wielopolski założył w Węgierskiej Górce hutę żelaza. Wybudowano dwa wielkie piece bez oprzyrządowania i halę odlewniczą. W październiku 1838 roku powódź zniszczyła jaz, urządzenia do transportu drewna opałowego i kanał doprowadzający wodę dla huty. Straty oszacowano na 8 tysięcy złotych reńskich w srebrze. Pierwszy piec uruchomiono w 1840 roku. Podstawowym surowcem była ruda syderytowa wydobywana metodą odkrywkową min. na terenach Kamesznicy, Ujsół, Milówki, Jeleśni czy Rychwałdu. Arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg w lipcu 1844 zakończył przebudowę huty i wyposażył ją w cztery młoty. Aby produkcja się opłacała zaczęto sprowadzać większe ilości rudy z Brzeszcz i okolic Krakowa. Od tego czasu w hucie rozpoczęto produkcję żelaza kutego na własne potrzeby i zakładu w Sporyszu. Drugi wielki piec uruchomiono w grudniu 1852 roku. Od tego czasu datuje się szybki rozwój miejscowości. Już w 1845 roku w hucie wytwarzano: piece i drzwiczki paleniskowe, ruszty, kraty kanałowe, odlewy maszynowe, hydranty, kotły na bieliznę, garnki, rondle, moździerze a nawet odważniki lwowskie i wiedeńskie. W 1844 roku wykonano 450 ton odlewów. Towar sprzedawano w krajach monarchii Austro-Węgierskiej i na Śląsku. Do transportu gotowych wyrobów używano furmanek i nie zrezygnowano z nich po otwarciu linii kolejowej w 1884 roku. W latach 1841-1870 ośmiokrotnie wzrosła produkcja. Huta była jedną z największych w Galicji. W roku 1905 wygaszono wielki piec, produkcję oparto na importowanej surówce, rozwinięto odlewnictwo. Eksploatacja niskowydajnych rud żelaza z terenu Karpat przestała być opłacalna. Po roku 1918 hutę przekształcono w spółkę, która stała się własnością kapitału czeskiego i francuskiego. Po modernizacjach hutę przekształcono w odlewnię Metalpol Węgierska Górka sp. z o.o., należącą od 2000 roku do francuskiej Grupy Odlewnictwa i Metalurgii CF2M. W okresie międzywojennym Węgierska Górka uzyskała status zimowiska. Frekwencja roczna wynosiła 1500 osób. W pensjonatach było do dyspozycji 50 miejsc. Koszt miesięcznego pobytu wynosił ok. 20 zł, a utrzymanie dzienne - 3,50 zł. Dojazd dorożką z dworca kolejowego kosztował 50 gr. Na miejscu był lekarz i apteka. Przepływająca przez wieś Soła nadawała się do kąpieli. Poza tym w Węgierskiej Górce znajdowały się boiska sportowe, korty tenisowe, strzelnica małokalibrowa. Większość obiektów posiadało oświetlenie elektryczne co ułatwiało organizowanie licznych festynów i dancingów. Szlaki turystyczne prowadziły na Romankę, Baranią Górę i Prusów. W latach 1930-1945 Węgierska Górka była przysiółkiem gminnej wówczas miejscowości Cięcina. W 1939 r. wybudowane zostały forty obronne przeciw nawale hitlerowskiej. Powstał rygiel obronny „Węgierska Górka”, który przez 3 dni wrześniowe odpierał bohatersko ataki 7 Bawarskiej Dywizji Piechoty, przez co opóźnione zostało rozbicie Armii „Kraków”. Dzięki wydarzeniom wrześniowym z 1939 roku Węgierska Górka nie tylko została odznaczona Krzyżem Grunwaldu III klasy, ale otrzymała nazwę „Westerplatte Południa”.

Turystyka:

Bazę turystyczną Węgierskiej Górki stanowią: kemping PTTK przy ul. Zielonej, domy wczasowe, pensjonaty, gospodarstwa agroturystyczne i kwatery prywatne.

Piesze szlaki turystyczne przebiegające przez miejscowość to:

¡         Szlak czerwony - Barania Góra - Magurka Radziechowska - Glinne - Węgierska Górka - Żabnica - Abrahamów - Rysianka (Główny Szlak Beskidzki)

¡         Szlak zielony - Węgierska Górka - Przełęcz Siodełko - Złatna - dojście do  szlaku czarnego - Złatna - Wierch Wisełka pod Baranią Górą (węzeł szlaków)

Ogromne rzeźby utworzyły widowiskową Aleję Zbójników, która rozciągać się będzie w centrum miejscowości, wzdłuż głównej drogi i przed budynkiem Urzędu Gminy. Rzeźby obrazują życie kulturowe na wsi z całym dorobkiem, jaki został wypracowany przez wiele pokoleń. Na alei znajdują się ponadto opisy poszczególnych zbójników oraz rys historyczny ich działalności. Rzeźby mają od 4,5 do 5 metrów wysokości. W rzeźbiarskim plenerze brali udział ludowi artyści z całego kraju. Każdy wykonywał inną zbójnicką postać.

- Zrobiłem zbója, który upolował sarenkę. Ma ciupagę, a jego zdobycz leży na skale - opowiada Zygmunt Kędzierski, rzeźbiarz z Borów Tucholskich w województwie kujawsko-pomorskim. Są też inne postacie. - Wykonałem Harnasia piwosza, któremu udało się rąbnąć beczkę piwa z pobliskiego baru - żartuje Marek Czekalski z Tychów. Z kolei Janusz Wędzicha z Wilkowic wyrzeźbił pracowitego zbója, który siekierą robi maczugę, która posłuży mu do polowań oraz napadów.

Organizatorzy dziewięciodniowego pleneru byli bardzo zadowoleni z jego przebiegu. Wszystko doskonale się nam udało i co najważniejsze spełniło się jedno z naszych marzeń - podkreśla Tadeusz Gołuch, jeden z inicjatorów przedsięwzięcia. Jak dodaje powstałe rzeźby pięknie wkomponowują się w teren górskiej gminy.

 

W dniach 15 - 20 czerwca  miał miejsce plener rzeźbiarski w czasie którego 6 rzeźbiarzy wykonało 6 postaci zbójników, które utworzyły Aleję Zbójników w Gminie Węgierska Górka usytuowaną nieopodal Budynku Gminy. Miejscem pleneru był  parking przy Urzędzie Gminy Węgierska Górka. Aleja Zbójników powstała dzięki wsparciu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego. Celem przedsięwzięcia jest przedstawienie w formie rzeźb „Alei zbójników” skróconego przeglądu postaci i dziejów zbójnictwa na Żywiecczyźnie. Zjawisko to silnie wpisało się i zakorzeniło w lokalnych tradycjach, stanowiło jak i nadal stanowi istotny element naszej kultury góralskiej. Obecnie uwidacznia się to w tańcu, śpiewie, strojach ale i innych formach obrzędowych oraz twórczości ludowej. Utworzenie alei nawiązującej do tego specyficznego zjawiska, wielokrotnie przywoływanego równo w twórczości ludowej jak i współcześnie w kinematografii czy biografiach i badaniach historycznych, pozwoli na przybliżenie współczesnym czym było zbójowanie w jego pozytywnych i negatywnych przejawach. Pozwoli również na odniesienie się do podań, legend, przekazów ustnych przedstawiających zbójowanie jako trwały element lokalnej kultury wpływający na kształtowanie się życia społecznego, religijnego, prawodawstwa także folkloru i tradycji, które dziedziczymy po poprzednich pokoleniach. Wydany zostanie równie mały folder przedstawiający rzeźby z alei zbójników oraz opisujący historię i osoby zajmujące się tym fachem na naszych terenach.

O zbójnictwie na Żywiecczyźnie można mówić począwszy od XVI wieku, a skończywszy na schyłku wieku XIX, przy czym apogeum tego zjawiska przypada zdecydowanie na wiek XVII i XVIII. Występowali tu zbójnicy czy też rycerze- rabusie, tzw. raubritterzy. Już w początkach XVII wieku zbójnictwo urosło na terenach podgórskich do rangi niebagatelnego problemu, skoro konstytucji sejmu warszawskiego z 1620 roku zapisano: „...namnożyło się w księstwach zboyców y gwałtowników tak wiele, że nie tylko po drogach, ale we wsiach, miasteczkach y dworach szlacheckich obywatele księstw tych bezpieczeństwa mieć nie mogą.” Wiek XIX to w zasadzie schyłek zbójnictwa. Pojawiają się jeszcze pojedyncze postacie, ale problem, jakim było zbójnictwo między XVII a XVIII wiekiem, przestaje już wtedy istnieć. Sporadyczne przypadki zbójnictwa, mają jeszcze miejsce na przełomie XIX i XX wieku, zjawiska te nie miały jednak nic wspólnego z klasycznie pojmowanym zbójnictwem, co najwyżej mogą być uważane za odległe echo dawnych tradycji.

Celem przedsięwzięcia jest przedstawienie w formie rzeźb „Utworzenie Alei zbójników w Węgierskiej Górce - jako zjawiska tradycji i kultury górali żywieckich”, skróconego przeglądu postaci i dziejów zbójnictwa na Żywiecczyźnie. Zjawisko to silnie wpisało się i zakorzeniło w lokalnych tradycjach, stanowiło jak i nadal stanowi istotny element naszej kultury góralskiej. Obecnie uwidacznia się to w tańcu, śpiewie, strojach ale i innych formach obrzędowych oraz twórczości ludowej.

Aleję rozpoczyna rzeźba dwóch postaci księcia węgierskiego oraz góralki nawiązując tym samym do historii Węgierskiej Górki i początków osadnictwa na tych terenach. Podkreśla to zarazem przygraniczny charakter miejscowości oraz od dawna przenikających się kultur (państw) ludów ościennych. W samym zjawisku zbójowania pojęcie granic nie występowało to też pojawiać się tu będą postacie których ślady działalności znajdować będziemy również w innych rejonach jak: karpacki, bieszczadzki, orawski, spiszu, frydku. Wobec powyższego rzemiosło to podejmowali ludzie o różnym pochodzeniu społecznym, nieraz odmiennej przynależności narodowościowej i religijnej a wreszcie przedstawiciele wielu grup zawodowych. Na „Alei zbójników” znajduje się sześć rzeźb wysokości 4,5 do 5 m.  Została ona tak zaprojektowana było można ją było uzupełniać o kolejne rzeźby obrazujące życie kulturowe na wsi z całym dorobkiem jaki został wypracowany od pokoleń. Na alei znajduje się rys historyczny zbójnictwa jak również rzeźby posiadać będą krótkie wzmianki o zbójnikach których przedstawiają, a którzy na tych terenach zajmowali się zbójnictwem ale i hajductwem czy opryszkostwem.

Opracowując projekt „Szlak Zbójników Karpackich” skorzystano z blisko 1000 źródeł dotyczących zbójnictwa karpackiego, które znajdują się tutaj. Kliknij!

 

PATRONAT NAD SZLAKIEM ZBÓJNIKÓW KARPACKICH SPRAWUJE

ŁAP-POL (Dystrybutor wędlin tradycyjnych)

oraz

FIRMA JANTOŃ S.A., Sp. K (producent win Zbójeckie Grzane)

 



"Zbójnicki Szlak" zosta3 wybrany najlepszym produktem turystycznym w najwiekszym projekcie
szkoleniowo-doradczym dla polskiej bran?y turystycznej. Projektowi patronowali:
do góry
2009-2012 © Zbójnicki Szlak Leszek M3odzianowski






POLECAMY

e-beskidy

Beskidy, noclegi, mapy,
kamery, og3oszenia, forum

karpackie-zboje

Napady ZBÓjnickie, wesela,
biesiady, kuligi, integracja

ulica-hafciana

Haft komputerowy, naszywki,
odzie? reklamowa

apter

Trekking w Alpach, Urlop
w górach, narty w Dolomitach


fundacja

Góralskie prelekcje, ZBÓjnicki questing,
towarzystwo naukowe, ZBÓjnicka biblioteka

karpacki-gazda

Przewodnik beskidzki, pilot wycieczek,
kierownik kolonii, Beskidy, —ywiec



Projekt „SZLAK ZBÓJNIKÓW KARPACKICH” FIRMY ZBÓJNICKI SZLAK LESZEK MŁODZIANOWSKI, a w szczególnoœci prezentowane koncepcje, pomysły i rozwišzania na mocy ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych z dn. 04.02.1994 r. Dz. U. nr 24 poz. 83 stanowiš własnoœć autora. Projekt ZBÓJNICKI SZLAK ani żadna z jego częœci nie może być w żaden sposób kopiowana, powielana, dystrybuowana bez pisemnej zgody autora.


---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

OPRAWE FOTO/VIDEO PODCZAS ZBÓJNICKICH IMPREZ INTEGRACYJNYCH SPRAWUJE FIRMA MTUR Media + Turystyka

Zbójnickiszlak.pl Tel - (+48) 609 789 879, E-mail - info@zbojnickiszlak.pl